CIMjournal
banner เบาหวาน 3

ภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังในเบาหวาน (Chronic complications of diabetes)


นพ. วีระศักดิ์ ศรินนภากรศ. คลินิก. นพ. วีระศักดิ์ ศรินนภากร
งานต่อมไร้ท่อ กลุ่มงานอายุรศาสตร์
โรงพยาบาลราชวิถี

 

ภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังในเบาหวาน

ภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังในเบาหวาน ได้แก่ ความผิดปกติของหลอดเลือดเล็ก เช่น โรคไต โรคตา ความผิดปกติของเส้นประสาท ส่วนความผิดปกติของหลอดเลือดใหญ่ เช่น หลอดเลือดหัวใจ หลอดเลือดสมอง และหลอดเลือดที่ขาส่วนปลาย ซึ่งความสัมพันธ์ของหลอดเลือดเล็กจะสัมพันธ์กับระดับน้ำตาลและระยะเวลาที่เป็นเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ส่วนหลอดเลือดใหญ่นอกจากการควบคุมน้ำตาล ความดันโลหิต ยังสัมพันธ์กับปัจจัยเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือดอื่น ๆ ได้แก่ ไขมันในเลือดสูง การสูบบุหรี่ การดื้ออินซูลินหรือความอ้วน


ความชุกของภาวะแทรกซ้อน

จากข้อมูลของ Thailand diabetes registry1 พบว่า ความชุกทางหลอดเลือดเล็กในเบาหวานสูง โดยพบ diabetes nephropathy ร้อยละ 43.9 retinopathy ร้อยละ 30.7 ส่วนหลอดเลือดหัวใจและสมองพบน้อยกว่า (ร้อยละ 8.1 และ 4.4 ตามลำดับ) แต่เป็นสาเหตุการเสียชีวิตที่สำคัญในผู้เป็นเบาหวาน


การป้องกันภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังจากเบาหวาน

การป้องกันภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังจากเบาหวานจำเป็นต้องควบคุมระดับน้ำตาลให้ได้เป้าหมาย โดยเฉพาะควรควบคุมให้ดีตั้งแต่ภายในปีแรกของการเป็นโรคเบาหวาน และควบคุมปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดให้ได้ตามเป้าหมายตามตารางที่ 1 และในกรณีที่มีความเสี่ยงหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนพิจารณาใช้ยาเพื่อชะลอภาวะแทรกซ้อน

ตารางที่ 1 เป้าหมายการควบคุมปัจจัยเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนที่หลอดเลือด2*ตามคำแนะนำของ ADA 2023 แนะนำให้เป้าหมาย BPs *ถ้าไม่ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนของการรักษา


การตรวจคัดกรองและรักษาภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังจากเบาหวาน

การคัดกรองการตรวจวินิจฉัยและรักษาภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังจากเบาหวานรวมถึงข้อผิดพลาดที่ควรระวังในการรักษาได้แสดงตามตารางที่ 2


การให้ความรู้เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อให้อยู่กับโรคเบาหวานได้อย่างถูกต้อง

ข้อผิดพลาดของการให้ความรู้เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อให้อยู่กับโรคเบาหวานได้อย่างถูกต้อง คือขาดการเน้นความสำคัญของการรักษาเบาหวานและปัจจัยเสี่ยงจนรอเกิดภาวะแทรกซ้อนจึงเริ่มเห็นความสำคัญและเริ่มปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โดยปัจจุบันยังขาดบุคลากรและขาดการพัฒนาบุคลากรเพื่อให้การดูแลผู้เป็นเบาหวานอย่างเป็นระบบเพื่อให้ผู้เป็นเบาหวานสามารถดูแลตนเองใน 4 ช่วงเวลาที่สำคัญ ได้แก่ เมื่อวินิจฉัยโรคเบาหวาน การตรวจประจำปี เมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อน และการเปลี่ยนสถานที่รักษาพยาบาลรวมถึงการได้รับความรู้เมื่อต้องนอนโรงพยาบาล และการให้ความรู้ที่จำเป็นที่ครบถ้วนโดยเฉพาะ 7 habits diabetes self-management education and support ซึ่งการรักษาเบาหวานต้องให้ผู้เป็นเบาหวานเข้าใจโรค เห็นความสำคัญของการควบคุมปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ รวมถึงความสำคัญของยาต่างๆที่จำเป็น เพื่อชะลอการเกิดภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังที่รุนแรงและการเสียชีวิต

 

เอกสารอ้างอิง
  1. Rawdaree P, Ngarmukos C, Deerochanawong C, Suwanwalaikorn S, Chetthakul T, Krittiyawong S, et al. Thailand diabetes registry (TDR) project: clinical status and long term vascular complications in diabetic patients. J Med Assoc Thai. 2006 Aug;89 Suppl 1:S1-9. PMID: 17717877.
  2. เป้าหมายการรักษา การติดตามการประเมินผลการรักษา และการส่งปรึกษา ในแนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: ศรีเมืองการพิมพ์; 2566. หน้า. 29-38.
  3. ElSayed NA, Aleppo G, Aroda VR, Bannuru RR, Brown FM, Bruemmer D, et al, on behalf of the American Diabetes Association. Summary of Revisions: Standards of Care in Diabetes-2023. Diabetes Care. 2023 Jan 1;46(Suppl 1):S5-S9. doi: 10.2337/dc23-Srev. PMID: 36507641; PMCID: PMC9810459
  4. Mogensen CE: Microalbuminuria and hypertension with focus on type 1 and type 2 diabetes. J Intern Med 2003;254:45–66.
  5. Viberti G, Wheeldon NM. Microalbuminuria reduction with valsartan in patients with type 2 diabetes mellitus: a blood pressure-independent effect. Circulation 2002;106:672–678.
  6. Thurman JM, Schrier RW. Comparative effects of angiotensin-converting enzyme inhibitors and angiotensin receptor blockers on blood pressure and the kidney. Am J Med 2003;114:588–598.
  7. The ACE Inhibitors in Diabetic Nephropathy Trialist Group: Should all patients with type 1 diabetes mellitus and microalbuminuria receive angiotensin-converting enzyme inhibitors? A meta-analysis of individual patient data. Ann Intern Med 2001;134:370–379.
  8. Parving HH, Lehnert H, Bröchner-Mortensen J, Gomis R, Andersen S, et al. The effect of irbesartan on the development of diabetic nephropathy in patients with type 2 diabetes. N Engl J Med 2001;345:870–878.
  9. Mogensen CE, Neldam S, Tikkanen I, Oren S, Viskoper R, Watts RW, et al. Randomised controlled trial of dual blockade of renin-angiotensin system in patients with hypertension, microalbuminuria, and non-insulin dependent diabetes: the candesartan and lisinopril microalbuminuria (CALM) study. BMJ 2000;321:1440–1444.
  10. Lacourciere Y, Belanger A, Godin C, Halle JP, Ross S, Wright N, et al. Long-term comparison of losartan and enalapril on kidney function in hypertensive type 2 diabetics with early nephropathy. Kidney Int 2000;58:762–769.
  11. Mogensen CE: Progression of nephropathy in long-term diabetics with proteinuria and effect of initial anti-hypertensive treatment. Scand J Clin Lab Invest 36:383–388, 1976.
  12. Davidson JA. SGLT2 inhibitors in patients with type 2 diabetes and renal disease: overview of current evidence. Postgrad Med 2019;131(4):251-260. doi: 10.1080/00325481.2019.1601404. Epub 2019 Apr 14. PMID: 30929540.
  13. The EMPA-KIDNEY Collaborative Group; Herrington WG, Staplin N, Wanner C, Green JB, Hauske SJ, Emberson JR, et al. Empagliflozin in Patients with Chronic Kidney Disease. N Engl J Med. 2023 Jan 12;388(2):117-127. doi: 10.1056/NEJMoa2204233. Epub 2022 Nov 4. PMID: 36331190; PMCID: PMC7614055.
  14. Heerspink HJL, Stefánsson BV, Correa-Rotter R, Chertow GM, Greene T, Hou FF, et al; DAPA-CKD Trial Committees and Investigators. Dapagliflozin in Patients with Chronic Kidney Disease. N Engl J Med. 2020 Oct 8;383(15):1436-1446. doi: 10.1056/NEJMoa2024816. Epub 2020 Sep 24. PMID: 32970396.
  15. Greco EV, Russo G, Giandalia A, Viazzi F, Pontremoli R, De Cosmo S. GLP-1 Receptor Agonists and Kidney Protection. Medicina (Kaunas). 2019 May 31;55(6):233. doi: 10.3390/medicina55060233. PMID: 31159279; PMCID: PMC6630923.
  16. Tankova T, Koev D, Dakovska L. Alpha-lipoic acid in the treatment of autonomic diabetic neuropathy (controlled, randomized, open-label study). Rom J Intern Med. 2004;42(2):457-64. PMID: 15529636.
  17. Papanas N, Ziegler D. Efficacy of α-lipoic acid in diabetic neuropathy. Expert Opin Pharmacother. 2014 Dec;15(18):2721-31. doi: 10.1517/14656566.2014.972935. Epub 2014 Nov 10. PMID: 25381809.
  18. Zinman B, Wanner C, Lachin JM, Fitchett D, Bluhmki E, Hantel S, et al; EMPA-REG OUTCOME Investigators. Empagliflozin, Cardiovascular Outcomes, and Mortality in Type 2 Diabetes. N Engl J Med 2015;373(22):2117-2128.
  19. DECLARE–TIMI 58 Investigators. Wiviott SD, Raz I, Bonaca MP, Mosenzon O, Kato ET, Cahn A, et al. Dapagliflozin and Cardiovascular Outcomes in Type 2 Diabetes. N Engl J Med 2019;380(4):347-357.
  20. Marso SP, Daniels GH, Brown-Frandsen K, Kristensen P, Mann JF, Nauck MA, et al. Liraglutide and cardiovascular outcomes in type 2 diabetes. N Engl J Med 2016;375:311–322.
  21. Marso SP, Bain SC, Consoli A, Eliaschewitz FG, Jódar E, Leiter LA, et al. Semaglutide and cardiovascular outcomes in patients with type 2 diabetes. N Engl J Med 2016;375:1834-1844.

 

 

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์

    คุกกี้ประเภทนี้จะทำการเก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ของคุณ เพื่อเป็นประโยชน์ในการวัดผล ปรับปรุง และพัฒนาประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ ถ้าหากท่านไม่ยินยอมให้เราใช้คุกกี้นี้ เราจะไม่สามารถวัดผล ปรับปรุงและพัฒนาเว็บไซต์ได้

  • คุกกี้เพื่อปรับเนื้อหาให้เข้ากับกลุ่มเป้าหมาย

    คุกกี้ประเภทนี้จะเก็บข้อมูลต่าง ๆ รวมทั้งข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับตัวคุณ เพื่อเราสามารถนำมาวิเคราะห์ และนำเสนอเนื้อหา ให้ตรงกับความเหมาะสมกับความสนใจของคุณ ถ้าหากคุณไม่ยินยอมเราจะไม่สามารถนำเสนอเนื้อหาและโฆษณาได้ไม่ตรงกับความสนใจของคุณ

บันทึก