TAC ready use: How to Achieve Asthma Remission From Asthma Control to Clinical Remission

นพ. จิรวัฒน์ เชี่ยวเฉลิมศรี
อายุรแพทย์โรคภูมิแพ้ และภูมิคุ้มกันทางคลินิก
ศูนย์การแพทย์ปัญญานันทภิกขุ ชลประทาน
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

โดย สมาคมสภาองค์กรโรคหืดแห่งประเทศไทย
เพจ : สมาคมสภาองค์กรโรคหืดแห่งประเทศไทย

ปัจจุบัน “Asthma Remission” หรือ “ภาวะโรคหืดสงบ” กำลังกลายเป็นเป้าหมายสำคัญของการดูแลผู้ป่วยโรคหืดในยุคปัจจุบัน โดยไม่ใช่เพียงการควบคุมอาการ แต่เป็นการมุ่งสู่ภาวะที่ผู้ป่วยไม่มีอาการ ไม่มีการกำเริบ ไม่ต้องใช้ยาสเตียรอยด์ชนิดรับประทาน และมีคุณภาพชีวิตใกล้เคียงคนปกติ

Asthma remission หมายถึง ภาวะที่ผู้ป่วยโรคหืดไม่มีอาการ ไม่มีการกำเริบ ไม่ต้องใช้ systemic corticosteroids และมีสมรรถภาพปอดคงที่ต่อเนื่องอย่างน้อย 12 เดือน โดยอาจยังได้รับยาควบคุมโรคอยู่ (Clinical Remission on Treatment)

เกณฑ์ Clinical Remission

• ACT ≥ 20 หรือ ACQ < 0.75
• ไม่มี asthma exacerbation
• ไม่ต้องใช้ systemic corticosteroids
• FEV₁ ≥ 80% predicted และสมรรถภาพปอดคงที่
• คงอยู่ต่อเนื่อง ≥ 12 เดือน

6 ขั้นตอนสู่ภาวะโรคหืดสงบ

• STEP 1: Confirm Diagnosis & Assess Severity
  เริ่มต้นจากการยืนยันการวินิจฉัยโรคหืดอย่างถูกต้อง โดยอาศัยประวัติ อาการทางคลินิก และการตรวจสมรรถภาพปอด (Spirometry with bronchodilator test) พร้อมทั้งประเมิน phenotype, endotype และระดับความรุนแรงของโรคตามแนวทาง GINA
  เป้าหมาย: ยืนยันการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม
• STEP 2: Optimize Basic Asthma Care
  
  การรักษาพื้นฐานที่ถูกต้องยังคงเป็นหัวใจสำคัญของการดูแลผู้ป่วยโรคหืด
  • ใช้ ICS-containing therapy ตามแนวทาง GINA
  • ประเมิน inhaler technique ทุกครั้ง
  • ส่งเสริม adherence
  • หลีกเลี่ยงการใช้ SABA มากเกินไป
    
  • ติดตามอาการและ ACT score อย่างสม่ำเสมอ
• เป้าหมาย: ควบคุมอาการและลดการกำเริบของโรค
• STEP 3: Identify and Treat Treatable Traits
  
  ผู้ป่วยจำนวนมากยังควบคุมโรคได้ไม่ดีเนื่องจากมีปัจจัยร่วมที่สามารถรักษาได้ (Treatable Traits) ตัวอย่างที่พบบ่อย
  • Upper airway disease ได้แก่ Allergic rhinitis, Chronic rhinosinusitis, Nasal polyps
  • Comorbidities: Obesity, Obstructive sleep apnea, GERD, Anxiety / Depression
  • Environmental factors: Smoking, E-cigarette, Air pollution, Allergen exposure
• เป้าหมาย: กำจัดปัจจัยที่ขัดขวางการเข้าสู่ภาวะ remission
• STEP 4: Monitor Airway Inflammation, Lung Function and Airway Hyperresponsiveness
  
  การติดตามเฉพาะอาการเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ ควรประเมินร่วมกับ
  • Biomarkers
    • Blood eosinophils
    • Fractional exhaled nitric oxide (FeNO)
    • Sputum eosinophils (ถ้ามี)
  • Lung Function / Airway Hyperresponsiveness
    • Spirometry
    • Peak flow
    • Impulse Oscillometry (IOS)
    • Bronchoprovocation testing
• เป้าหมาย: ลดการอักเสบของหลอดลม รักษาสมรรถภาพปอด และลดความไวเกินของทางเดินหายใจ
• STEP 5: Precision Medicine & Disease Modification
  
  แนวคิดสำคัญของโรคหืดในปัจจุบัน คือการเลือกการรักษาแบบเฉพาะบุคคล (Personalized Medicine)
  • Allergic Asthma: เป็นการรักษาที่ทำให้เกิด Disease Modification โดยขึ้นกับชนิดสารก่อภูมิแพ้ที่ sensitized รายบุคคล แนะนำให้เริ่มรักษาในช่วงที่โรคหืดเริ่มคุมอาการได้ หรือ สมรรถภาพปอดชนิด FEV1 ร้อยละ 70 ขึ้นไป วิธีการได้แก่
    • SCIT (Subcutaneous Allergen Immunotherapy)
    • SLIT (Sublingual Allergen Immunotherapy)
  • หลักฐานสำคัญ: PAT Study, GAP Study, MITRA Trial
  • Severe Asthma: พิจารณาการใช้ Biologic therapy ควรเลือกตาม phenotype, biomarkers และโรคร่วมดังตาราง ซึ่ง Biologics แต่ละชนิดจะมี predictor of response ต่างกัน และประโยชน์ต่อโรคร่วมต่างกัน ตัวอย่าง Biologics ในปัจจุบัน Omalizumab, Mepolizumab, Benralizumab, Dupilumab, Tezepelumab
• เป้าหมาย: เพิ่มโอกาสการเข้าสู่ Clinical Remission และลดการพึ่งพา Oral Corticosteroids
• STEP 6: Lifestyle Modification & Long-term Follow-up
  การดูแลระยะยาวมีบทบาทสำคัญต่อการคงสภาพ remission เช่น Weight management, Regular exercise, Adequate sleep, Smoking cessation, Environmental control
  ติดตามทุก 3 – 6 เดือน: ACT score, Exacerbation, OCS use, Lung function, Biomarkers, Quality of life
  เป้าหมาย: รักษาภาวะ remission ให้ยาวนานที่สุด

TAKE-HOME MESSAGE

“Treat the whole airway, not just the asthma.”

การเริ่มรักษาตั้งแต่ระยะแรก ควบคู่กับการจัดการ Treatable Traits การติดตาม biomarkers การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และการใช้ Precision Medicine อย่างเหมาะสม จะช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยเข้าสู่ภาวะ Asthma Remission ได้มากขึ้น

1. Global Initiative for Asthma (GINA). Global Strategy for Asthma Management and Prevention 2026.
2. Chiewchalermsri C, Kanjanawasee D, Saiphoklang N, et al. Asthma remission: A path to cure? Asian Pac J Allergy Immunol. 2025;43(2):135–150.