ยา Paxlovid หรือมีชื่อสามัญว่า Nirmatrevir/ritonavir เป็นยาตัวใหม่ที่พลิกสถานการณ์การรักษาผู้ป่วยโรคโควิด 19 (COVID-19) ที่มีความเสี่ยงสูงต่อโรคที่รุนแรง แต่ข้อมูลล่าสุดกลับพบว่า ยาตัวนี้ทำปฏิกิริยา กับยาที่ใช้รักษาโรคหัวใจและหลอดเลือดที่ใช้กันบ่อย ๆ ในเวชปฏิบัติ
ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวและมีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด ล้วนเป็นผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงต่อโรคโควิด 19 ที่รุนแรง ซึ่งผู้ป่วยกลุ่มนี้มีแนวโน้มได้รับประโยชน์จากยา Paxlovid มากกว่าผู้ป่วยกลุ่มอื่น อย่างไรก็ตามยา ritonavir เป็น inhibitor ของ CYP450 pathway โดยเฉพาะ CYP3A4 และ ritonavir เป็นยาที่เป็นส่วนประกอบของยา Paxlovid จึงอาจส่งผลต่อผลลัพธ์ทางคลินิกที่ไม่ดีแทนที่จะได้รับประโยชน์ ผู้วิจัยจึงต้องการศึกษาปฏิกิริยาของยา Paxlovid กับยาที่ใช้รักษาโรคหัวใจและหลอดเลือด
Dr. Sarju Ganatra และคณะจาก Lahey Hospital and Medical Center เมือง Burlington รัฐ Massachusetts ประเทศสหรัฐอเมริกา ทำการศึกษาวิจัยนี้ซึ่งตีพิมพ์ใน Journal of the American College of Cardiology เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม ค.ศ. 2022 ผู้วิจัยศึกษาปฏิกิริยาระหว่างยา Paxlovid กับยาที่ใช้รักษาโรคหัวใจและหลอดเลือด ได้แก่ statins, antihypertensive agents, heart failure และ antiplatelet/anticoagulants รวมกว่า 80 ชนิด ผลการศึกษาพบว่า การให้ยา Paxlovid ส่งผลทำให้ระดับยา direct oral anticoagulants (DOACs) สูงขึ้น ทำให้ระดับยา warfarin ไม่คงที่ (ทั้งเพิ่มหรือลดระดับ) ส่วนในกลุ่ม antiplatelet ควรหลีกเลี่ยง ticagrelor เนื่องจากเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดเลือดออกและควรหลีกเลี่ยง clopidogrel เนื่องจากยา Paxlovid มีฤทธิ์ยับยั้ง platelet inhibition สำหรับยา prasugrel พบว่ายามีระดับลดลงแต่ไม่ส่งผลต่อ antiplatelet activity ของยา ส่วนกลุ่มยาลดไขมันในเลือด ควรหยุดยา atorvastatin, rosuvastatin, simvastatin และ lovastatin ชั่วคราว เนื่องจากเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะ myopathy และเป็นพิษต่อตับ (liver toxicity) แต่ยาลดไขมันกลุ่มอื่น เช่น fibrates, ezetimibe และ PCSK9 inhibitors สามารถให้คู่กับ Paxlovid ได้ ส่วนข้อมูลของยากลุ่ม antiarrhythmic drugs พบว่าไม่ปลอดภัยในการใช้ร่วมกับ Paxlovid ยกเว้น sotalol เพียงตัวเดียว เนื่องจากยากลุ่มนี้มีค่า half-life ยาวนานมาก ดังนั้นถ้าผู้ป่วยใช้ยา antiarrhythmic drugs แพทย์ควรเลือกใช้ยารักษาโควิด19 ตัวอื่นที่ไม่ใช่ Paxlovid
งานวิจัยนี้มีข้อจำกัด คือ ไม่ได้เป็นการศึกษาเพื่อดูข้อมูลผลข้างเคียงทางคลินิกที่เกิดขึ้นจากการทำปฏิกิริยาระหว่างยา อย่างไรก็ตามการศึกษานี้ส่งผลให้คิดในวงกว้างขึ้น เกี่ยวกับระบบสาธารณสุขในการยกระดับการบันทึกเวชระเบียนทางการแพทย์ เพื่อเตือนเรื่องการใช้ยาและปฏิกิริยาระหว่างยาที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือดที่เจ็บป่วยด้วยโรคโควิด 19 ที่ต้องได้รับยาหลายขนานร่วมกัน
- https://www.medscape.com/viewarticle/982469?icd=ssl_login_success_221025
- Abraham S, Nohria A, Neilan TG, Asnani A, Saji AM, Shah J, Lech T, Grossman J, Abraham GM, McQuillen DP, Martin DT, Sax PE, Dani SS, Ganatra S. Cardiovascular Drug Interactions With Nirmatrelvir/Ritonavir in Patients With COVID-19: JACC Review Topic of the Week. J Am Coll Cardiol. 2022 Oct 6:S0735-1097(22)06825-5. doi: 10.1016/j.jacc.2022.08.800.
