แนวทางเวชปฏิบัติในการวินิจฉัยและดูแลรักษาภาวะปอดอักเสบชุมชน (Community-acquired Pneumonia) ตามแนวทางของ ATS ปี 2025

นพ. วศิน จิริศานต์
พ.บ.,ว.ว.(อายุรศาสตร์), ว.ว.(โรคระบบทางเดินหายใจ)
ว.ว.(เวชบำบัดวิกฤต)

แนวทางเวชปฏิบัติฉบับล่าสุดจาก American Thoracic Society (ATS) ประจำปี ค.ศ. 2025 ได้นำเสนอคำแนะนำในการวินิจฉัยและการดูแลรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะปอดอักเสบชุมชน (Community-acquired pneumonia: CAP) ในหัวข้อ “Diagnosis and Management of Community-acquired Pneumonia. An Official American Thoracic Society Clinical Practice Guideline” ตีพิมพ์ใน American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine โดยอิงหลักฐานคุณภาพสูงและเทคโนโลยี่ใหม่ในการดูแลผู้ป่วยปอดอักเสบชุมชน

การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในแนวทางฉบับนี้ ได้แก่ บทบาทของการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงทรวงอก (lung ultrasound), การพิจารณาใช้ยาปฏิชีวนะในผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อไวรัสทางเดินหายใจร่วม, ระยะเวลาในการใช้ยาปฏิชีวนะ และข้อบ่งชี้ในการให้ยากลุ่ม systemic corticosteroids ในผู้ป่วยกลุ่มต่าง ๆ

1. การใช้คลื่นเสียงความถี่สูงทรวงอก (Lung Ultrasound) ในการวินิจฉัย CAP

แนวทางฉบับนี้ระบุว่า การตรวจ lung ultrasound สามารถใช้เป็นเครื่องมือทางเลือกในการวินิจฉัยภาวะ CAP แทนที่การถ่ายภาพรังสีทรวงอก (chest radiography) ได้ ในกรณีที่มีบุคลากรผู้เชี่ยวชาญในการทำ lung ultrasound

2. การใช้ยาปฏิชีวนะแบบ empirical ในผู้ป่วยที่มีผลตรวจไวรัสระบบทางเดินหายใจเป็นบวก

1. กลุ่มผู้ป่วยนอก (Outpatients)
   • ผู้ใหญ่ที่ไม่มีโรคร่วม และมีผลตรวจเชื้อไวรัสทางเดินหายใจเป็นบวก: ไม่แนะนำให้ใช้ยาปฏิชีวนะแบบ empirical
   • ผู้ใหญ่ที่มีโรคร่วม และมีผลตรวจเชื้อไวรัสทางเดินหายใจเป็นบวก: แนะนำให้ใช้ยาปฏิชีวนะแบบ empirical (เพื่อป้องกันภาวะ bacterial-viral co-infection)
2. กลุ่มผู้ป่วยใน (Inpatients)
   • ทั้งกรณี non-severe และ severe CAP ที่มีผลตรวจเชื้อไวรัสเป็นบวก: ยังคงแนะนำให้ให้ยาปฏิชีวนะ (เพื่อป้องกันภาวะ bacterial-viral co-infection)

3. ระยะเวลาในการให้ยาปฏิชีวนะ (Antibiotic Duration)

• • ผู้ป่วยนอกที่มีอาการคงที่ทางคลินิก (clinically stable): แนะนำให้ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นระยะเวลา 3–4 วัน
  • ผู้ป่วยในที่มี CAP แบบไม่รุนแรง (non-severe) และมีอาการคงที่ทางคลินิก: แนะนำให้ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นระยะเวลา 3–4 วัน เช่นกัน
  • ผู้ป่วยในที่มี CAP แบบรุนแรง (severe) และมีอาการคงที่ทางคลินิก: ควรให้ยาปฏิชีวนะนานกว่า 5 วัน

ตารางที่ 1 แสดงอาการคงที่ทางคลินิก (Clinical Stability Definitions) โดยระยะเวลาในการให้ยาปฏิชีวนะควรพิจารณาจากการประเมินผลการตอบสนองทางคลินิก 

โดยเกณฑ์ทั้งหมดต้องครบถ้วนจึงจะถือว่าผู้ป่วยอาการคงที่ทางคลินิก

ตารางที่ 2 เกณฑ์การวินิจฉัยภาวะปอดอักเสบรุนแรงจากการติดเชื้อในชุมชน (Severe Community-Acquired Pneumonia) โดย Infectious Diseases Society of America (IDSA) / American Thoracic Society (ATS) ปี 2019

4. การใช้ยากลุ่ม Systemic Corticosteroids ในผู้ป่วยปอดอักเสบชุมชน

• ผู้ป่วยในที่มี CAP แบบไม่รุนแรง (non-severe): ไม่แนะนำให้ใช้ systemic corticosteroid
• ผู้ป่วยในที่มี CAP แบบรุนแรง (severe): แนะนำให้ใช้ systemic corticosteroid (ยกเว้นในกรณีที่ผู้ป่วย severe CAP จากภาวะ influenza pneumonia)

บทสรุป

แนวทางการวินิจฉัยและการดูแลรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะปอดอักเสบชุมชน โดย American Thoracic Society (ATS) ปี 2025 เน้นการประยุกต์ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ทางคลินิก ทั้งในด้านการวินิจฉัยด้วย lung ultrasound, การใช้ยาปฏิชีวนะอย่างจำเพาะเจาะจง รวมถึงการกำหนดระยะเวลาการรักษาและข้อบ่งชี้การใช้ corticosteroids อย่างมีหลักเกณฑ์ชัดเจน ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการดูแลผู้ป่วยปอดอักเสบชุมชนอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย

1. Jones BE, Ramirez JA, Oren E, Soni NJ, Sullivan LR, Restrepo MI, et al. Diagnosis and Management of Community-acquired Pneumonia. An Official American Thoracic Society Clinical Practice Guideline. Am J Respir Crit Care Med. 2025 Jul 18;
2. Metlay JP, Waterer GW, Long AC, Anzueto A, Brozek J, Crothers K, et al. Diagnosis and Treatment of Adults with Community-acquired Pneumonia. An Official Clinical Practice Guideline of the American Thoracic Society and Infectious Diseases Society of America. Am J Respir Crit Care Med. 2019 Oct 1;200(7):e45–67.
3. Dequin PF, Meziani F, Quenot JP, Kamel T, Ricard JD, Badie J, et al. Hydrocortisone in Severe Community-Acquired Pneumonia. N Engl J Med. 2023 May 25;388(21):1931–41.