ศ. นพ. ยง ภู่วรวรรณ
ราชบัณฑิต สำนักวิทยาศาสตร์
ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
8 ตุลาคม 2569
ผมได้ค้นจากเอกสารเก่า ที่ได้เคยเขียนไว้ ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2552 ในหัวข้อเรื่องกาฬโรค โรคเก่าอุบัติใหม่ ลงในวารสาร คลินิก ในครั้งนั้น มีการระบาดของกาฬโรคปอด เกิดขึ้นที่เมืองจื่อเคอทัน (Ziketan) มณฑลชิงไห่ (Qinghai) ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศจีน ทำให้มีผู้เสียชีวิต 3 ราย ผู้ป่วย 9 ราย ในผู้ป่วยกลุ่มนี้มีผู้ป่วยอาการหนัก 1 ราย (ณ วันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2552) เกิดจากสุนัข ไปกัดกินหนูภูเขา ต่อมาสุนัขตาย เจ้าของสุนัขเอาสุนัขไปฝัง และเข้าใจว่าระหว่างการฝังเห็บหรือหมัดจากสุนัข น่าจะมากัด
โรคนี้เคยระบาดใหญ่ทั่วโลกเมื่อ 300 ปีที่แล้ว มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก จากปอดอักเสบและการติดเชื้อในกระแสเลือด
ทำไมเรียกว่าไข้ดำหรือกาฬโรค
กาฬโรค ถ้าแปลตามภาษาไทยก็แปลว่า ไข้ดำ (กาฬ แปลว่า ดำ)
กาฬโรคเป็นโรคที่รู้จักกันมาแต่โบราณกว่า 2,000 ปี มีการบันทึกไว้ว่ามีการระบาดครั้งใหญ่ในโลกหลายครั้ง การระบาดใหญ่ที่มีผู้คนเสียชีวิตจำนวนมากเกิดขึ้นในยุโรปในปี พ.ศ. 1890 – 1894 โดยมีการเรียกว่า Black Death ทำให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 17 – 28 ล้านคน คิดเป็นประมาณหนึ่งในสี่ของประชากรในยุโรปที่เสียชีวิต หลังจากนั้นก็มีการระบาดในประเทศจีนและฮ่องกง ในช่วงปี พ.ศ. 2403 – 2433 ในปี พ.ศ. 2437 Alexandre Emile Jean Yersin แพทย์ชาวฝรั่งเศสเป็นผู้พบเชื้อก่อโรค และได้ตั้งชื่อเชื้อเพื่อเป็นเกียรติแก่ผู้ค้นพบว่า “Yersinia” หลังจากนั้นได้มีการระบาดอีกหลายครั้งในทวีปอเมริกา แอฟริกาและเอเชีย ในช่วงสงครามเย็นได้มีการนำเชื้อนี้มาผลิตเป็นอาวุธชีวภาพ มีความอันตรายสูง จำเป็นจะต้องมีการเตรียมพร้อมทางด้านสาธารณสุข การเรียกชื่อกาฬโรค ไข้ดำ หรือการตายสีดำ (Black Death) เพราะโรคดังกล่าวเป็นการติดเชื้อแกรมลบ เมื่อมีการติดเชื้อรุนแรงในกระแสเลือดจะทำให้เกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือด ทำให้มีการตายของเนื้อเยื่อและมีสีดำ
ใครไปญี่ปุ่นตอนนี้ ใช้แบงค์ 1,000 เยน จะเห็นรูปของคุณหมอซาโตะ เป็นคุณหมอที่เชี่ยวชาญและแยกเชื้อได้ ใกล้เคียงกับ Yersin มีกลยุทธ์ในการปราบโรค เช่นกักกัน แยกโรค และกำจัดหนู โดยให้ทุกบ้านเลี้ยงแมว
ขอขอบคุณเพจ : Yong Poovorawan
https://www.facebook.com/yong.poovorawan
