แนวทางการเตรียมความพร้อมสำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรังในสถานการณ์น้ำท่วม

1. สำหรับประชาชนที่มีโรคประจำตัว

1.1 ตั้งสติ ไม่ตื่นตกใจ เพื่อพร้อมตอบสนองต่อสถานการณ์ภัยพิบัติได้อย่างเหมาะสม

1.2 เตรียมยาประจำตัวและเวชภัณฑ์: เตรียมยาให้เพียงพออย่างน้อย 5-7 วัน (เผื่อสถานการณ์ยืดเยื้อ) บรรจุในถุงซิปล็อคหรือกล่องพลาสติกกันน้ำ

ข้อควรระวัง: ห้ามนำยาและเวชภัณฑ์ที่เปียกน้ำท่วมมาใช้เด็ดขาด

1.3 เตรียมเอกสารสำคัญทางการแพทย์: บัตรประชาชน และสมุดประจำตัวผู้ป่วย/ประวัติการรักษา เก็บใส่ซองกันน้ำ

1.4 เบอร์โทรศัพท์ฉุกเฉินและช่องทางติดต่อ: โทร 1669 (สายด่วนฉุกเฉิน) และเตรียมแอปพลิเคชันด้านสุขภาพที่จำเป็น เช่น แอปพลิเคชัน หมอ กทม. เพื่อความรวดเร็วในการประสานงาน

1.5 สุขอนามัยพื้นฐาน: บริโภคเฉพาะน้ำที่สะอาด และรับประทานอาหารที่ปรุงสุก สะอาดเท่านั้น

1.6 ถุงยังชีพ: เตรียมอุปกรณ์ฉุกเฉินเท่าที่จำเป็น

2. ผู้ป่วยโรคเบาหวาน

2.1 การเก็บรักษาอินซูลินกรณีไฟดับ: ให้เก็บยาฉีดอินซูลินในกระติกน้ำแข็ง โดยห่อกระดาษหรือใส่กล่องพลาสติกก่อน ห้ามให้ยาแข็งตัวหรือสัมผัสน้ำแข็งโดยตรง

2.2 ระวังภาวะน้ำตาลตก: เตรียมลูกอม น้ำหวาน หรือน้ำผลไม้กล่องไว้ใกล้ตัวเสมอ เนื่องจากช่วงน้ำท่วมอาจรับประทานอาหารไม่เป็นเวลา หากกินอาหารไม่ได้ อาเจียน ขาดน้ำ ควรหยุดยาบางชนิดชั่วคราวตามคำแนะนำแพทย์

2.3 สิ่งสำคัญ: หากฉีดอินซูลินหรือรับประทานยาเบาหวานแล้ว ต้องรับประทานอาหารและยาตามเวลาเสมอ

2.4 การติดตามระดับน้ำตาล: กรณีมีเครื่องตรวจน้ำตาลปลายนิ้ว สามารถใช้ตรวจติดตามระดับน้ำตาลได้ โดยเฉพาะเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการรับประทานอาหาร

2.5 การดูแลเท้า: ห้ามเดินลุยน้ำท่วมเด็ดขาดเพื่อป้องกันแผลติดเชื้อ หากเลี่ยงไม่ได้ต้องใส่รองเท้าบูทกันน้ำ เมื่อพ้นน้ำต้องล้างเท้าด้วยน้ำสะอาด ฟอกสบู่ เช็ดให้แห้งสนิททันที (โดยเฉพาะตามซอกนิ้ว) และหมั่นตรวจดูรอยถลอกหรือแผลทุกวัน

3. ผู้ป่วยไตวายเรื้อรัง

3.1 กลุ่มฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (Hemodialysis): ให้ไปฟอกเลือดตามนัดหมายปกติ

3.2 กรณีไม่สามารถไปฟอกเลือดที่หน่วยเดิมได้ ให้รีบติดต่อโรงพยาบาลหรือหน่วยงานสาธารณสุขเพื่อประสานข้อมูลการส่งต่อ

ติดตามข่าวสารจากศูนย์ฟอกเลือดหรือสถานพยาบาลอย่างใกล้ชิด

3.3 กรณีที่ยังไม่ได้ฟอกเลือด หรือต้องเลื่อนคิว: ต้องจำกัดน้ำดื่มอย่างเข้มงวดที่สุด และงดผลไม้หรืออาหารที่มีโพแทสเซียมสูงเด็ดขาด เพื่อป้องกันภาวะน้ำท่วมปอดและหัวใจเต้นผิดจังหวะ

3.4 กลุ่มล้างไตทางหน้าท้อง (Peritoneal Dialysis): ขนย้ายถังน้ำยาล้างไตขึ้นที่สูง พ้นระดับน้ำท่วม และเก็บในที่แห้งมิดชิด

เน้นความสะอาดสูงสุด: สภาพแวดล้อมที่ชื้นแฉะเพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อในช่องท้อง ต้องปิดพัดลม ปิดหน้าต่าง ล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาดอย่างเคร่งครัดก่อนเปลี่ยนถ่ายน้ำยาทุกครั้ง

ข้อห้าม: กรณีน้ำยาล้างไตโดนน้ำท่วม งดนำผลิตภัณฑ์นั้นมาใช้เด็ดขาด เพื่อป้องกันการติดเชื้อ

กรณีใช้เครื่องล้างไตอัตโนมัติ (Automated Peritoneal Dialysis – APD): หากไฟดับ ให้รีบติดต่อพยาบาลไตเทียมที่ดูแลหรือสถานพยาบาล

กรณีไม่สามารถทำทางช่องท้องได้: ต้องจำกัดน้ำอย่างเคร่งครัด จำกัดผลไม้และผัก และหากผู้ป่วยได้รับยาเสริมโพแทสเซียมอยู่ จะต้องหยุดยา ในระหว่างที่ไม่สามารถล้างไตได้

4. ผู้ป่วยติดเตียงและผู้ที่ต้องใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าทางการแพทย์ (เช่น เครื่องผลิตออกซิเจน, เครื่องดูดเสมหะ)

การเคลื่อนย้ายเบื้องต้น: ย้ายอุปกรณ์และตัวผู้ป่วยขึ้นที่สูง หรือออกมาพักที่ศูนย์พักคอย

แผนสำรองไฟและระบบก๊าซ: กรณีที่มีเครื่องสำรองไฟ (UPS) ให้เตรียมพร้อมสำหรับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่จำเป็น เช่น เครื่องผลิตออกซิเจน หรือเตรียมถังออกซิเจนสำรองไว้ใช้กรณีต้องเคลื่อนย้าย

การอพยพ: หากประเมินว่าระดับน้ำจะท่วมถึงชั้นที่ผู้ป่วยพักอาศัย หรือมีความเสี่ยงสูงที่ไฟจะดับเป็นวงกว้าง ต้องประสาน 1669 หรือหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่เพื่อย้ายผู้ป่วยไปยังศูนย์พักพิงหรือโรงพยาบาลก่อนน้ำมา ไม่ควรรอจนไฟดับหรือน้ำท่วมสูงจนรถพยาบาลเข้าไม่ได้

อุปกรณ์ฉุกเฉิน: เตรียมเครื่องช่วยหายใจแบบบีบมือ (Ambu bag) ไว้ใกล้เตียง และผู้ดูแลต้องทบทวนวิธีการบีบให้พร้อมใช้งาน

การป้องกันแผลกดทับ: แม้อยู่ในสถานการณ์ฉุกเฉิน ผู้ดูแลยังจำเป็นต้องพลิกตัวผู้ป่วยทุก 2 ชั่วโมง และดูแลความสะอาดของผ้าปูเตียงไม่ให้ชื้นแฉะ

แหล่งที่มา FB : สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทยฯ