รศ. นพ. ทวีวงศ์ ตันตราชีวธร
สาขาโรคติดเชื้อในเด็ก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช
จุลสารสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย PIDST Gazette
ปีที่ 32 ฉบับที่ 1 มกราคม – มีนาคม 2569
เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ที่ติดเชื้อ Respiratory Syncytial Virus (RSV), SARS-CoV-2 (โควิด 19) และไข้หวัดใหญ่ มีความเสี่ยงสูงขึ้นในการเจ็บป่วยรุนแรงและเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล แม้มีการศึกษาเปรียบเทียบอาการและความรุนแรงในเด็กระหว่างการติดเชื้อโควิด 19 และไข้หวัดใหญ่1-3 แต่มีการศึกษาเปรียบเทียบอาการและความรุนแรงระหว่างการติดเชื้อ RSV โควิด 19 และไข้หวัดใหญ่ในเด็กน้อยมาก4
Andersen KM และคณะ5 ที่บริษัท ไฟเซอร์ สหรัฐอเมริกา ได้ทำการวิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลัง (retrospective cohort analysis) จากฐานข้อมูล PINC-AI Healthcare Database (PHD, ครอบคลุมร้อยละ 25 ของการเข้ารักษาในโรงพยาบาลทั้งหมดในสหรัฐอเมริกา) โดยศึกษาเปรียบเทียบมาตรการชี้วัดโรครุนแรง (อัตราการใช้ออกซิเจนเสริม (supplemental oxygen) การเข้ารับการรักษาในหออภิบาลผู้ป่วย (ICU; intensive care unit) และการใช้เครื่องช่วยหายใจแบบรุกล้ำ (IMV; invasive mechanical ventilation) และอัตราเสียชีวิต) ในผู้ป่วยเด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี ที่ได้รับการรักษาในโรงพยาบาล และได้รับการวินิจฉัยหลักและการวินิจฉัยรอง ติดเชื้อ RSV โควิด 19 หรือไข้หวัดใหญ่ ระหว่างเดือน กันยายน ค.ศ. 2022 – สิงหาคม ค.ศ. 2024 เกณฑ์คัดออก ได้แก่ เด็กที่ไม่ทราบเพศ มีการติดเชื้อมากกว่า 1 ชนิด มีการติดเชื้อในทารกแรกเกิด และมีการติดเชื้อในโรงพยาบาล “ก่อนการถ่วงน้ำหนัก” หมายถึง การวิเคราะห์ข้อมูลผู้ป่วยตามที่มีอยู่เดิม โดยยังไม่ได้มีการปรับแก้ความแตกต่างทางสถิติระหว่างกลุ่มโรคต่างๆ “การถ่วงน้ำหนัก” (เป็นขั้นตอนในระเบียบวิธีวิจัยนี้ เพื่อทำให้แน่ใจว่าผลการเปรียบเทียบความรุนแรงของ RSV โควิด 19 และไข้หวัดใหญ่ที่พบ เป็นผลมาจากความแตกต่างของไวรัสเอง ไม่ใช่จากความแตกต่างของลักษณะพื้นฐานของผู้ป่วยในแต่ละกลุ่ม) หมายถึง การที่ข้อมูลได้รับการปรับทางสถิติแล้วโดยใช้ propensity scores (คะแนนที่ประมาณโอกาสที่ผู้ป่วย แต่ละรายจะอยู่ในกลุ่มโรคใดกลุ่มโรคหนึ่ง (เช่น RSV เทียบกับ โควิด 19) โดยพิจารณาจากลักษณะของผู้ป่วยและภาวะโรคร่วมทั้งหมด) เพื่อคำนวณหา stabilized inverse probability of treatment weights ถือว่ามีความสมดุล (ลักษณะพื้นฐานและภาวะโรคร่วมของกลุ่มเปรียบเทียบ มีความคล้ายคลึง หรือสมดุลกันทางสถิติ) เมื่อค่าความแตกต่างมาตรฐานสัมบูรณ์ (Absolute standardized mean difference: SMD) <0.1
ผู้ป่วยเด็ก 56,634 ราย เป็นกลุ่มติดเชื้อ RSV 43,766 ราย โควิด 19 จำนวน 6,697 ราย และไข้หวัดใหญ่ 6,171 ราย ก่อนการถ่วงน้ำหนักทางสถิติ พบความแตกต่างในกลุ่มผู้ป่วยทั้งสามโรค เด็กที่เข้ารับการรักษาด้วย RSV และโควิด-19 มีอายุเฉลี่ยน้อยกว่าเมื่อเทียบกับไข้หวัดใหญ่ (0.7, 0.7 และ 1.7 ปี ตามลำดับ) พบความแตกต่างของโรคประจำตัว เช่น ความชุกของภาวะหอบหืด/ภาวะทางเดินหายใจไวเกินในกลุ่มไข้หวัดใหญ่สูงสุด (ร้อยละ 17.2) รองลงมาเป็นกลุ่ม RSV (ร้อยละ 14.5) และน้อยที่สุดในกลุ่มโควิด 19 (ร้อยละ 8.8) ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องพบน้อยกว่าในกลุ่มผู้ป่วย RSV (ร้อยละ 4.5) เมื่อเทียบกับโควิด 19 (ร้อยละ 14.7) และไข้หวัดใหญ่ (ร้อยละ 12.8)หลังถ่วงน้ำหนักพบข้อมูลพื้นฐานและภาวะโรคร่วมของผู้ป่วยแต่ละกลุ่มมีความสมดุล (Absolute SMD <0.1) (ตารางที่ 1)
ตารางที่ 1 ข้อมูลพื้นฐานและภาวะโรคร่วมของผู้ป่วย ก่อนและหลังการถ่วงน้ำหนัก
ก่อนการถ่วงน้ำหนัก พบผู้ป่วยกลุ่ม RSV มีอัตราการใช้ออกซิเจนเสริม การเข้ารับการรักษาใน ICU และการใช้ IMV สูงกว่ากลุ่มผู้ป่วยโควิด 19 และไข้หวัดใหญ่ โดยระยะเวลาเฉลี่ยในการนอนโรงพยาบาล การใช้ออกซิเจนเสริม การเข้ารับการรักษาใน ICU และการใช้ IMV ใกล้เคียงกัน แต่อัตราการเสียชีวิตในกลุ่มไข้หวัดใหญ่ (ร้อยละ 0.4) และ โควิด 19 (ร้อยละ 0.3) สูงกว่า อัตราการเสียชีวิตจาก RSV (ร้อยละ 0.1) (ตารางที่ 2)
ตารางที่ 2 ผลลัพธ์ทางคลินิก (ก่อนถ่วงน้ำหนัก) ของผู้ป่วยอายุน้อยกว่า 5 ปี ที่รักษาในโรงพยาบาลจากการติดเชื้อ RSV, COVID-19 และไข้หวัดใหญ่
หลังการถ่วงน้ำหนัก เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ป่วยโควิด-19 พบผู้ป่วยกลุ่ม RSV มีความเสี่ยงในการใช้ออกซิเจนเสริมสูงเป็น 2 เท่า (RR: 2.00, 95%CI: 1.86 – 2.15) การเข้ารับการรักษาใน ICU สูงเป็น 1.3 เท่า (RR: 1.26, 95%CI: 1.18 – 1.36) และการใช้ IMV สูงเป็น 1.5 เท่า (RR: 1.52, 95%CI: 1.34 – 1.73) (รูปที่ 1) และเมื่อเปรียบเทียบกับผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ พบผู้ป่วยกลุ่ม RSV มีความเสี่ยงในการใช้ออกซิเจนเสริมสูงเป็น 1.6 เท่า (RR: 1.57, 95%CI: 1.46 – 1.68) การเข้ารับการรักษาใน ICU สูงเป็น 1.3 เท่า (RR: 1.34, 95%CI: 1.23 – 1.46) และการใช้ IMV สูงเป็น 1.5 เท่า (RR: 1.45, 95%CI: 1.22 – 1.73) (รูปที่ 2) พบผู้ป่วยโควิด 19 มีความเสี่ยงในการใช้ออกซิเจนเสริมเป็น 0.8 เท่าของผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ (RR: 0.78, 95%CI: 0.71 – 0.86) โดยความเสี่ยงในการเข้ารับการรักษาใน ICU และการใช้ IMV แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญ (รูปที่ 3)
รูปที่ 1 Risk ratios (หลังถ่วงน้ำหนัก) ของผลลัพธ์ทางคลินิก เปรียบเทียบระหว่างเด็กติดเชื้อ RSV กับ COVID-19
รูปที่ 2 Risk ratios (หลังถ่วงน้ำหนัก) ของผลลัพธ์ทางคลินิก เปรียบเทียบระหว่างเด็กติดเชื้อ RSV กับไข้หวัดใหญ่
รูปที่ 3 Risk ratios (หลังถ่วงน้ำหนัก) ของผลลัพธ์ทางคลินิก เปรียบเทียบระหว่างเด็กติดเชื้อ COVID-19 กับไข้หวัดใหญ่
เมื่อวิเคราะห์ผลลัพธ์โดยแบ่งกลุ่มอายุออกเป็น 3 กลุ่มย่อย ได้แก่ ต่ำกว่า 1 ปี 1 ปี และ 2 – 4 ปี ก่อนการถ่วงน้ำหนักพบผู้ป่วยติดเชื้อ RSV มีความชุกของมาตรการชี้วัดโรครุนแรงแต่ละชนิด (ยกเว้นการเสียชีวิตในโรงพยาบาล) ในกลุ่มเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี สูงกว่าเมื่อเทียบกับกลุ่มเด็กอายุ 1 ปี หรือ 2 – 4 ปี หลังการถ่วงน้ำหนักพบความเสี่ยง (weighted risk ratio) ของมาตรการชี้วัดโรครุนแรงแต่ละชนิด (ยกเว้นการเสียชีวิตในโรงพยาบาล) ในเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี ยังคงเพิ่มขึ้นสูงกว่าเมื่อเทียบกับกลุ่มอายุที่มากกว่า
อภิปราย ผู้ป่วยอายุน้อยกว่า 5 ปี ที่ติดเชื้อ RSV เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ป่วยโควิด-19 และไข้หวัดใหญ่ พบว่ามีความเสี่ยงในการใช้ออกซิเจนเสริม การเข้ารับการรักษาใน ICU และการใช้ IMV สูงกว่า (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี มีความเสี่ยงสูงกว่าในกลุ่มอายุ 1 ถึง < 5 ปี) แต่มีอัตราเสียชีวิตต่ำกว่าผู้ป่วยโควิด 19 มีความเสี่ยงในการใช้ออกซิเจนเสริมน้อยกว่าไข้หวัดใหญ่ โดยความเสี่ยงในการเข้ารับการรักษาใน ICU การใช้ IMV และอัตราการเสียชีวิต มีความใกล้เคียงกัน
- Halasa NB, Spieker AJ, Young CC, et al. Pediatric intensive care influenza. Life-threatening compications of influenza vs coronavirus disease 2019 (COVID-19) in US chidren. Clin Infect Dis. 2023;76 e280-e290.
- McGrath LJ, Moran MM, Alfred T, et al. Clinical outcomes of COVID-19 and influenza in hospitalized children <5 years in the US. Front Pediatr. 2023;11:1261046.
- Song X, Delaney M, Shah RK, et al. Comparison of clinical features of COVID-19 vs seasonal influenza A and B in US children. JAMA Netw Open.
- Rao S, Armistead I, Tyler A, et al. Respiratory syncytial virus, influenza, and coronavirus disease 2019 hospitalizations in children in Colorado during the 2021-2022 respiratory virus season. J Pediatr. 2023;260:113491.
- Andersen KM, Porter TM, Fell DB, et al. Clinical outcomes in children <5 years of age hospitalized of respiratory syncytial virus, COVID-19 or influenza in the United States. Pediatr Infect Dis J. 2025;44:1018-24.
ขอขอบคุณ สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย
https://www.pidst.or.th/
