โรคเส้นประสาทส่วนปลายจากเบาหวาน ( DPN)

อาการทางประสาทสัมผัส (sensory symptom) ในผู้ป่วยโรคเส้นประสาทส่วนปลายที่เกิดจากเบาหวาน (diabetic peripheral neuropathy, DPN) มีความหลากหลาย อาการปวดจากเส้นประสาท เป็นอาการที่พบได้บ่อย และส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย การรักษาโรคเส้นประสาทส่วนปลายที่เกิดจากเบาหวานจึงควรพิจารณาเป็นรายบุคคล

โรคเส้นประสาทส่วนปลายที่เกิดจากเบาหวาน เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยเบาหวาน และเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะทุพพลภาพ และส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเบาหวาน ซึ่งกลไกการเกิดและพยาธิสภาพมีหลากหลาย ทำให้มีความแตกต่างกันในอาการแสดงของผู้ป่วยแต่ละราย

นักวิจัยทำการศึกษาแบบ cross-sectional วิเคราะห์ข้อมูลทางระบาดวิทยาของผู้ป่วยโรคเส้นประสาทส่วนปลายที่เกิดจากเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีอายุมากกว่า 19 ปี จาก 10 โรงพยาบาลในประเทศเกาหลี ผู้เข้าร่วมงานวิจัยจำนวน 649 ราย อายุเฉลี่ย 65.8 ปี เป็นเพศหญิงร้อยละ 54.7 ทำการวิเคราะห์และแบ่งผู้ป่วยออกเป็นกลุ่ม (cluster analysis) ตามอาการทางประสาทสัมผัส โดยผลการศึกษาพบว่า อาการทางประสาทสัมผัสที่พบบ่อยในผู้ป่วยเบาหวาน คืออาการปวดจากเส้นประสาท (neuropathic pain) มักเป็นที่ขาทั้ง 2 ข้าง โดยตำแหน่งที่พบบ่อยที่สุด คือ บริเวณด้านหน้าเท้า โดยพบในผู้ป่วยร้อยละ 69.9 ตามมาด้วยความรู้สึกเจ็บปวดที่หลังเท้า ร้อยละ 40.9 และความรู้สึกเจ็บปวดที่ด้านหน้าของขาระหว่างข้อเท้าและเข่า (ประมาณร้อยละ 20) และการศึกษานี้สามารถจำแนกผู้ป่วยออกได้เป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่ 1 มีอาการปวดรุนแรงและส่งผลต่อคุณภาพชีวิต กลุ่มที่ 2 มีอาการน้อยหรือไม่รู้ตัวว่ามีอาการ มักสัมพันธ์กับการเกิดเท้าผิดรูป (foot deformity) และคุณภาพชีวิตค่อนข้างดี และกลุ่มที่ 3 มีอาการเจ็บปวดปานกลางและส่งผลต่อคุณภาพชีวิต โดยผู้ป่วยในกลุ่มที่ 1 มีสัดส่วนของผู้หญิงค่อนข้างมาก มีระดับน้ำตาลในเลือดค่อนข้างสูง และมีระยะเวลาที่เป็นโรคเบาหวานนานกว่ากลุ่มอื่น ๆ ดังนั้น ปัจจัยเหล่านี้จึงน่าจะสัมพันธ์กับการเกิดอาการปวดจากเส้นประสาทในผู้ป่วยเบาหวาน

การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าอาการทางประสาทสัมผัสในผู้ป่วยโรคเส้นประสาทส่วนปลายที่เกิดจากเบาหวาน มีความหลากหลาย ดังนั้น แนวทางการรักษาจึงแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ควรคำนึงถึงหรือเป็นรายบุคคลมากขึ้น

เรียบเรียงโดย พญ. ทิตญา ประเสริฐปั้น

ข้อมูลจาก